Łąka Mazurska - rewitalizacja wnętrza podwórzowego na wrocławskich Karłowicach

„Przestrzeń zwykła – niezwykła”

Rewitalizacja kwartału między ulicami Łąka Mazurska, Kromera i Bydgoską pokazuje, że prawdziwa przemiana miasta zaczyna się od troski o zwykłe miejsca — te, w których toczy się codzienne życie mieszkańców.
Wnętrze międzyblokowe zyska nową rangę: stanie się zielonym centrum sąsiedzkiego życia, integracji międzypokoleniowej i „celebracji nocy”. To projekt, który redefiniuje rolę podwórka — przekształcając przestrzeń „pomiędzy” budynkami w miejsce zacieśniania relacji społecznych.

Celem odnowy kwartału jest przede wszystkim uwypuklenie istniejących walorów przyrodniczych miejsca oraz zaakcentowanie tożsamości terenu i stylu życia mieszkańców.
Elementem wyróżniającym podwórze są wieszaki na pranie, które zostały zaprojektowane jako indywidualne formy przestrzenne, a bez których mieszkańcy nie wyobrażają sobie funkcjonowania przestrzeni.
W celu pogłębiania więzi międzysąsiedzkich oraz relacji międzypokoleniowych na obszarze zaaranżowano trzy aneksy integracyjne - niewielkie place z ażurowymi altanami określone jako: „Herbarium”, „Rosarium” oraz „Winiarnia”.
Nazwy placów są ściele powiązane z gatunkami roślin otaczającymi i konstruującymi struktury altan. W otoczeniu „Herbarium” założono różnorodne gatunki ziół, pobudzające zmysły intensywnością zapachów, zróżnicowaną fakturą roślin oraz nasyceniem barw. „Rosarium” stanowią efektowne wizualnie i liczne gatunki róż, natomiast „Winiarnię” formują szczepy jadalnych gatunków winogron oraz derenie. Każda altana ze względu na swoje otoczenie roślinne posiada unikalny mikroklimat zbudowany poprzez tematyczny dobór gatunkowy roślin oraz zmienny poziom zacienienia.

Na terenie kwartału międzyblokowego całkowicie zrezygnowano z odwonienia zarówno dachów budynków jak i utwardzonych partii terenu do sieci kanalizacji deszczowej. W obszarze opracowania zaprojektowano wyłącznie proekologiczne gospodarowanie woda opadową. System retencjonowania wody opadowej budują otwarte koryta oraz siedem ogrodów deszczowych równomiernie rozplanowanych w terenie.
Ponadto na obszarze zaprojektowano dwa place zabaw, odtworzono dawne boisko, zorganizowano miejsca postojowe oraz półpodziemne miejsca gromadzenia odpadów. Istniejąca szata roślinna została nienaruszona i dodatkowo wzbogacona ponad 10 600 nasadzeń, w postaci: krzewów, krzewinek, bylin, traw ozdobnych, pnączy i roślin okrywowych.
Zaprojektowano nowe nawierzchnie, prawie wszystkie o strukturze rozszczelnionej. Ciągi przeznaczone na ścieżki piesze posiadają zróżnicowaną fakturę i materiał co ma wzmacniać doznania sensoryczno –motoryczne, szczególnie u najmłodszych użytkowników przestrzeni.

Unikalnym elementem rewitalizowanego terenu jest system oświetlenia oparty na trzech głównych założeniach:
• Efektywności energetycznej – polegającej na ograniczeniu zużycia energii dzięki zastosowaniu energooszczędnych opraw oraz inteligentnego sterowania ich pracą po zmierzchu.
• Zrównoważonym zarządzaniu nocą – polegającym na zaprojektowaniu oświetlenia w sposób zapewniający komfort i bezpieczeństwo użytkowników, przy jednoczesnym ograniczeniu zanieczyszczenia światłem, w celu ochrony bioróżnorodności i zachowania naturalnych procesów zachodzących w ekosystemach.
• Idei „miasto dla dzieci – światło dla dzieci” – poprzez wykreowanie wieczornych aranżacji przestrzeni sprzyjających zabawie i aktywności na świeżym powietrzu, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, gdy zmrok zapada wcześnie.

Projektowane oświetlenie ma:
o być atrakcyjne i przyjazne dla dzieci,
o pobudzać ich wyobraźnię i wrażliwość,
o wspierać bezpieczne korzystanie z przestrzeni miejskiej po zmroku.

Wyjątkowym elementem oświetlenia oraz kreacji wieczornej atmosfery jest zastosowanie specjalnych projektorów wyświetlających obrazy prawdziwego nocnego nieba. Wizualizacje zostały przygotowane na podstawie materiałów astronomicznych pozyskanych od naukowców z Instytutu Astronomicznego Uniwersytetu Wrocławskiego oraz astrofotografa Marcina Ślipko - popularyzatora astrofotografii krajobrazowej. Zdjęcia odwzorowują rzeczywisty układ gwiazd i zjawisk obserwowanych na nocnym firmamencie. Obrazy wyświetlane na nawierzchni placów zabaw oraz ścieżek pozwalają mieszkańcom w symboliczny sposób „spacerować po gwiazdach”. Projekcje prezentują zarówno piękno kosmosu, jak i dziedzictwo przyrodnicze oraz kulturowe, jakim jest nocne niebo – od wieków inspirujące naukę, sztukę i wyobraźnię człowieka. Zastosowanie tej formy oświetlenia tworzy wyjątkowy klimat miejsca po zmroku, jednocześnie pełniąc funkcję edukacyjną i popularyzując wiedzę o astronomii. Ta instalacja stanowi subtelne przypomnienie o wartości naturalnej ciemności nocnego nieba oraz o potrzebie jego ochrony przed zanieczyszczeniem światłem.
Z uwagi na kameralny charakter wnętrza międzyblokowego oraz brak stref konfliktowych, w projekcie założono zastosowanie wyłącznie ciepłej temperatury barwowej we wszystkich oprawach oświetleniowych. A niskie natężenie światła – zbliżone do naturalnej luminancji bezchmurnego, rozgwieżdżonego nieba – pozwala wykreować przyjazną, nastrojową atmosferę sprzyjającą spokojnemu wypoczynkowi i wieczornej integracji mieszkańców.
Sterowanie systemem realizowane jest za pomocą zintegrowanych układów elektronicznych umieszczonych w oprawach, umożliwiających programowanie kilku interwałów czasowych powiązanych z poziomem redukcji natężenia światła. W zaproponowanym scenariuszu działania instalacji w godzinach 22:00–5:00 większość opraw zostanie całkowicie wyłączona, natomiast pozostałe będą pracować z mocą zredukowaną do 30%.
Zakładamy, że kompleksowe i innowacyjne podejście do projektowania oświetlenia przyczyni się do wzmocnienia tożsamości miejsca, a mieszkańcy będą korzystać z wnętrza kwartału międzyblokowego z większą satysfakcją, poczuciem komfortu i dumy.
Projekt powstał przy współpracy z trzema podmiotami naukowo - edukacyjnymi:
- Katedrą Architektury Krajobrazu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
- Wydziałem Fizyki i Astronomii Uniwersytetu Wrocławskiego
- oraz Panem Marcinem Ślipko- popularyzatorem astrofotografii krajobrazowej.